Program Aktywności Llokalnej dla Powiatu Elbląskiego na lata 2010 – 2013

I. WSTĘP

Program Aktywności Lokalnej określa kierunki działań w zakresie Aktywizacji Lokalnej mieszkańców powiatu elbląskiego, mające na celu wzmocnienie podmiotowości obywateli powiatu elbląskiego, jak również stworzenie warunków dla rozwoju instytucji społeczeństwa obywatelskiego, wzmacnianiu spójności społecznej i terytorialnej na rzecz zrównoważonego rozwoju społecznego.

Program Aktywności Lokalnej dla Powiatu Elbląskiego jest odpowiedzią na cel, jaki został nakreślony w Strategii Lizbońskiej dotyczący spójności społecznej i realizujący się w kształtowaniu nowego aktywnego państwa socjalnego. W tym wymiarze „konieczne staje się, więc inwestowanie w kapitał ludzki oraz kapitał społeczny, czyli inwestowanie w ludzi i w budowanie związków między nimi, w ich wzajemne zaufanie i zaangażowanie w sprawy wspólnoty, a więc to, co jest na równi z kapitałem finansowym podstawą rozwoju lokalnego. Poczucie tożsamości, przynależności i zaangażowania na rzecz małej ojczyzny jest podstawą świadomego obywatelstwa."

Program Aktywności Lokalnej dla Powiatu Elbląskiego jest dokumentem inaugurującym proces programowych działań służących kształtowaniu warunków sprzyjających powstawaniu więzi społecznych na terenie powiatu - a szerzej - kapitału społecznego w myśl, iż „Podstawą społeczeństwa obywatelskiego są jego obywatele, świadomi swych praw i obowiązków, zaangażowani w działania na rzecz dobra wspólnego, zdolni do osobistej odpowiedzialności za los swój i los wspólnoty na wszystkich poziomach życia społecznego."

Program Aktywności Lokalnej dla Powiatu Elbląskiego jest też odpowiedzią na wyzwania stawiane w Strategii Rozwoju Kraju 2007 - 2015, w której czytamy: „Jednym z elementów Strategii jest budowanie zintegrowanych i obywatelsko świadomych wspólnot przede wszystkim na poziomie lokalnym. Ważne jest wspieranie inicjatyw w zakresie lokalnego rozwoju /../. Istotnym celem rządu i samorządu terytorialnego powinno być umacnianie kapitału społecznego oraz wspieranie społeczeństwa obywatelskiego - możliwości artykulacji interesów i potrzeb obywateli oraz działania na rzecz ich realizacji m.in. poprzez społeczną samoorganizację. Potrzebne będzie kształtowanie infrastruktury obywatelskiej takiej, jak np. centra wolontariatu, dostęp do bezpłatnego poradnictwa obywatelskiego i informacji oraz miejsca, gdzie inkubować się mogą inicjatywy obywatelskie. System ładu publicznegoi bezpieczeństwa będzie oparty o współpracę władz centralnych z samorządem terytorialnym oraz wspólnotami lokalnymi."

 II. DOKUMENTY STRATEGICZNE

Program Aktywności Lokalnej dla Powiatu Elbląskiego na lata 2010 - 2013 jest dokumentem zgodnym z założeniami zawartymi w dokumentach strategicznych dla kraju, województwa warmińsko - mazurskiego, powiatu elbląskiego i kompatybilnym z:

◊ STRATEGIĄ ROZWOJU KRAJU NA LATA 2007 - 2015

◊ USTAWĄ Z DNIA 12 MARCA 2004 ROKU O POMOCY SPOŁECZNEJ

 art. 3 ust. 2, który mówi: „Zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie sytuacjom, o których mowa w art. 2 ust. 1, przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem."

◊ NARODOWĄ STRATEGIĄ INTEGRACJI SPOŁECZNEJ DLA POLSKI

Celem założonym w powyższym dokumencie jest „wspieranie integracji społecznej, aby uniknąć pojawienia się trwale zmarginalizowanej klasy ludzi niezdolnych do funkcjonowania w społeczeństwie."

Cel ten ma być osiągnięty przez „zachęcanie wszystkich obywateli do społecznej odpowiedzialności i aktywnego zaangażowania w walce przeciw społecznemu wykluczeniu."

„Promowanie i motywowanie do działania przez same osoby zagrożone wykluczeniem lub wykluczone. Promowanie i motywowanie do pracy społecznej na rzecz integracji swego środowiska, pomocy osobom zagrożonych ubóstwem i wykluczeniem społecznym oraz samopomocy."

◊ NARODOWĄ STRATEGIĄ ROZWOJU NA LATA 2007 - 2013

◊ STRATEGIĄ POLITYKI SPOŁECZNEJ NA LATA 2007 - 2013, MINISTERSTWA PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ

w której czytamy: „Celami Strategii Polityki Społecznej rządu w latach 2007 - 2013 jest zbudowanie zintegrowanego systemu polityki państwa prowadzącej do ułatwienia wszystkim obywatelom równego dostępu do praw społecznych, poprawy warunków powstawania i funkcjonowania rodzin oraz wsparcia grup i osób zagrożonych wykluczeniem społecznym przy zapewnieniu demokratycznego współuczestnictwa obywateli."

Cele te będą realizowane poprzez „kształtowanie świadomości obywatelskiej; promocję działań prospołecznych (wolontariatu, filantropii); wspieranie inicjatyw lokalnych, jako formy skutecznego rozwiązywania problemów lokalnych; aktywizację wspólnot na rzecz uczestnictwa w życiu publicznym; wspieranie samopomocowych form rozwiązywania problemów społecznych."

◊ NARODOWĄ STRATEGIĄ SPÓJNOŚCI  

◊ STRATEGIĄ WSPIERANIA ROZWOJU SPOŁECZEŃSTWA OBYWATELSKIEGO NA LATA 2007 - 2013, MINISTERSTWA PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ

w której zapisano, iż „Na podstawie Strategii Wspierania Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego prowadzona będzie polityka rozwoju w zakresie rozwoju zachowań prospołecznych wspólnot lokalnych oraz budowy i umacniania struktur społeczeństwa obywatelskiego." (str. 7)

Realizowana ona będzie poprzez „wspieranie inicjatyw lokalnych jako formy skutecznego rozwiązywania problemów lokalnych, aktywizacja wspólnot na rzecz uczestnictwa w życiu publicznym; wspieranie samopomocowych form rozwiązywania problemów społecznych; wspieranie rozwoju lokalnych inicjatyw w zakresie tworzenia ośrodków aktywizacji społeczno - kulturalnej; wspieranie działań mających na celu zwiększenie zaangażowania mieszkańców w rozwiązywanie konkretnych problemów społecznych; wspieraniu inicjatywy sprzyjających wzmacnianiu więzi społecznych i lokalnej solidarności społecznej." (str. 29 - 34)

◊ PROGRAMEM OPERACYJNYM KAPITAŁ LUDZKI NARODOWE STRATEGICZNE RAMY ODNIESIENIA 2007 - 2013

w którym mowa o rozwijaniu i wdrażaniu „w instytucjach pomocy społecznej instrumentów i narzędzi aktywnej integracji (np. kontrakty socjalne, programy aktywności lokalnej, instrumenty wsparcia osób niepełnosprawnych ), skierowanych do osób doświadczających wykluczenia społecznego." (str. 156)

◊ KRAJOWYM PROGRAMEM „ZABEZPIECZENIE SPOŁECZNE I INTEGRACJA SPOŁECZNA NA LATA 2006 - 2008", MINISTERSTWA PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ

w którym znajduje się stwierdzenie „Od 2007 roku planuje się również wprowadzanie nowego narzędzia pracy socjalnej pod nazwą Program

 aktywizacji lokalnej adresowanego do osób w ramach konkretnego środowiska lokalnego." (str. 38)

◊ STRATEGIĄ ROZWOJU SPOŁECZNO - GOSPODARCZEGO WOJEWÓDZTWA WARMIŃSKO - MAZURSKIEGO DO ROKU 2020

 w której jednym z celów strategicznych jest „Wzrost aktywności lokalnej".

Celem operacyjnym tego priorytetu jest między innymi rozwój społeczeństwa obywatelskiego. „... jest on jednym z nielicznych celów operacyjnych, które są konieczne i prawdopodobnie mogą wystąpić z równym nasileniu w każdym podregionie Warmii i Mazur, a także w takim samym stopniu w miastach, jak i na obszarach wiejskich."

 Działania w ramach rozwoju społeczeństwa obywatelskiego będą skupiały się wokół następujących zagadnień:

• wspierania nowych inicjatyw wychodzących naprzeciw oczekiwaniom i dążeniom społecznym;
• inicjowania i wspierania działań służących kształtowaniu postaw obywatelskich w szkołach i społecznościach;
• wspierania promocji działań prospołecznych, filantropijnych, wolontariatu. (str. 28, 30, 46)

◊ STRATEGIĄ TRWAŁEGO ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU SPOŁECZNO - GOSPODARCZEGO POWIATU ELBLĄSKIEGO NA LATA 2007 - 2015

 której misja strategiczna brzmi „Jesteśmy po to, by zrównać poziom rozwoju gospodarczego z dobrze prosperującymi regionami poprzez działania aktywizujące rozwój gospodarczy i aktywność społeczną powiatu."

Wizją powiatu jest „Powiat Elbląski konkurencyjny i dynamiczny w rozwoju społeczno - gospodarczym w zjednoczonej Europie."

Jednym z celów priorytetowych przedmiotowej strategii jest „Sprawnie funkcjonująca infrastruktura społeczna i społeczeństwa informacyjnego."

◊ STRATEGIĄ ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW SPOŁECZNYCH W POWIECIE ELBLĄSKIM NA LATA 2009 - 2013

 ◊ PROGRAMEM DZIAŁAŃ NA RZECZ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH W POWIECIE ELBLĄSKIM NA LATA 2009 - 2014

 III. CELE PROGRAMU ORAZ KIERUNKI DZIAŁAŃ

Celem nadrzędnym Programu Aktywności Lokalnej jest realizowanie polityki integracji społecznej, zależnej od inicjatyw obywatelskich oraz dialogu obywatelskiego, w kierunku kształtowania demokratycznego ładu społecznego w środowisku lokalnym poprzez zwiększenie aktywności mieszkańców powiatu elbląskiego, w tym grup zagrożonych wykluczeniem społecznym, rozwój lokalnych inicjatyw na rzecz rozwoju kapitału ludzkiego, przy użyciu instrumentów aktywnej integracji oraz działań o charakterze środowiskowym.

Cele szczegółowe

1) zwiększenie aktywności instytucji i organizacji oraz podejmowanie przez nie współpracy na rzecz rozwiązywania lokalnych problemów;

2) przeciwdziałanie wykluczeniu społecznemu, aktywizacja osób zagrożonych wykluczeniem społecznym i ich otoczenia;

3) poprawa jakości życia mieszkańców powiatu elbląskiego poprzez zaspokojenie ich potrzeb społecznych;

4) stworzenie warunków do powstania inicjatyw i struktur funkcjonujących na rzecz społeczności lokalnej;

5) pomoc w tworzeniu grup samopomocowych dla osób wykluczonych i zagrożonych wykluczeniem społecznym, inicjujących i wspierających aktywność i samodzielność;

6) wspieranie różnych form aktywizacji zawodowej, społecznej, zdrowotnej i edukacyjnej mieszkańców, w tym w szczególności osób korzystających z wsparcia systemu pomoc społecznej;

7) wsparcie i promowanie postaw prospołecznych;

8) upowszechnianie dostępu do informacji, wiedzy i edukacji, poradnictwa i kultury, poprawiających funkcjonowanie jednostek i grup społecznych.

Kierunki działań

W celu realizacji programu podejmowane będą na stepujące działania:

1) badanie problemów i potrzeb mieszkańców;

2) promowanie, wspieranie i realizowanie projektów aktywizujących oraz integrujących społeczność lokalną, o charakterze edukacyjnym,       kulturalnym, ekologicznym i sportowym;

3) promowanie i wspieranie projektów realizowanych w partnerstwie;

4) tworzenie i promowanie pracy w partnerstwie;

5) otwarcie instytucji samorządowych na współpracę z instytucjami pozarządowymi i lokalną społecznością;

6) wpieranie lokalnych inicjatyw;

7) wspieranie lokalnych liderów poprzez pomoc techniczną i dostęp do informacji;

8) aktywizację, integrację i wykorzystanie potencjału osób starszych w środowisku lokalnym - promocja działań wspierających więzi pokoleniowe;

9)  promocję działań prospołecznych, dostęp do informacji o uprawnieniach oraz edukację;

10) poprawę dostępu do informacji publicznej;

11) wspieranie rozwoju informacji obywatelskiej, wolontariatu, grup wsparcia, samopomocy oraz grup edukacyjnych;

12) promowanie zasad pomocniczości, partycypacji i postaw humanitarnych;

13) systematyczne badanie potrzeb mieszkańców;

14) stworzenie lokalnej infrastruktury dla działań obywatelskich;

15) inne wynikające z aktualnych potrzeb i zgodne z celami programu.

IV. ODBIORCY PROGRAMU

Program skierowany jest do mieszkańców powiatu elbląskiego, w tym:

1) członków danej społeczności lokalnej;

2) osób z konkretnego środowiska;

3) osób wykluczonych oraz zagrożonych wykluczeniem społecznym i ich   otoczenia, w świetle zdiagnozowanych potrzeb.

Do osób o których mowa w pkt 3 należy zaliczyć:

• klientów pomocy społecznej;
• osoby długotrwale bezrobotne;
• osoby niepełnosprawne;
• wychowanków opuszczających placówki opiekuńczo - wychowawcze lub rodziny zastępcze.

V.  METODY PRACY WYKORZYSTYWANE DO REALIZACJI PROGRAMU

W ramach programu przewiduje się zastosowanie:

1) INSTRUMENTÓW AKTYWNEJ INTEGRACJI -

szeregu instrumentów aktywizacyjnych z zakresu aktywizacji zawodowej, edukacyjnej, zdrowotnej i społecznej, o których mowa w zasadach przygotowania, realizacji i rozliczania projektów systemowych realizowanych przez powiatowe centra pomocy rodzinie w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki 2007 - 2013;

2) ŚRODOWISKOWEJ PRACY SOCJALNEJ -

działań realizowanych przez pracownika socjalnego, mających na celu pomoc osobom i rodzinom we wzmacnianiu lub odzyskiwaniu zdolności do funkcjonowania w społeczeństwie poprzez pełnienie odpowiednich ról społecznych oraz tworzenie warunków sprzyjających temu celowi;

3) DZIAŁAŃ O CHARAKTERZE ŚRODOWISKOWYM -

inicjatywy integrujących obejmujących między innymi badania, opracowania, analizy, publikacje, edukację społeczną i obywatelską ( spotkania,

konsultacje, debaty społeczne dla mieszkańców, działania edukacyjne ), organizowanie i inspirowanie udziału mieszkańców w imprezach i spotkaniach w szczególności o charakterze integracyjnym, edukacyjnym, kulturalnym, sportowym, ekologicznym, prozdrowotnym i turystycznym.

VI. REALIZATORZY PROJEKTU

Realizatorem zadań Programu Aktywności Lokalnej jest Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w Elblągu.

Skuteczna realizacja projektu wymaga ścisłej współpracy przedstawicieli:

• placówek opiekuńczo - wychowawczych, w tym wsparcia dziennego;
• Powiatowego Urzędu Pracy w Elblągu;
• terenowych ośrodków pomocy społecznej z terenu powiatu;
• szkół podstawowych, gimnazjalnych oraz ponadgimnazjalnych;
• placówek służby zdrowia;
• warsztatów terapii zajęciowej;
• ośrodków kultury;
• organizacji pozarządowych.

VII. HARMONOGRAM DZIAŁAŃ

1) Rozpoznanie środowiska lokalnego w formie „badania i działania":

• badania, opracowywanie programów, ekspertyz, analiz, wydawnictw i konkursów związanych z przygotowaniem i realizacją programu;

2) Rozwijanie komunikacji społecznej w środowisku:

• edukacja społeczna i obywatelska, w tym organizowanie spotkań, konsultacji, działań edukacyjnych i debat społecznych dla mieszkańców;

3) Promowanie pracy wolontariatu:

• organizacja wspierających animację lokalną, w tym animator lokalny, lider lokalny, streetworker;

4) Budowanie lokalnego partnerstwa.

5) Aktywizacja i mobilizacja mieszkańców do rozwiązywania grupowych i środowiskowych problemów.

6) Prowadzenie nieformalnej edukacji dorosłych i młodzieży.

7) Prowadzenie działań na rzecz integracji środowiska lokalnego.

VIII.  PRZEWIDYWANE EFEKTY

1) stworzenie realnego, fizycznego miejsca, które będzie służyć ożywianiu i integracji społeczności;

2) usprawnienie przepływu i dostępu do informacji;

3) planowanie i realizowanie zadań w odpowiedzi na realne potrzeby mieszkańców;

4) skuteczniejsze i efektywniejsze wykorzystywanie istniejących zasobów;

5) stworzenie płaszczyzny zaangażowania mieszkańców;

6) wzrost poczucia przynależności do danej społeczności i odpowiedzialności za procesy w niej zachodzące;

7) wzrost zaangażowania organizacji lokalnych w zakresie podejmowania działań środowiskowych;

8) powstanie nowych organizacji pozarządowych;

9) powstanie lokalnych grup działania;

10) realizacja projektów inicjowanych i współorganizowanych przez lokalne społeczności;

11) stały monitoring potrzeb środowiska;

12) aktywizacja osób wykluczonych;

13) przeciwdziałanie wykluczeniu społecznemu.

IX.  FINANSOWANIE PROGRAMU

Realizacja zadań programu może być finansowana:

1) ze środków własnych budżetu samorządu terytorialnego;

2) ze źródeł zewnętrznych - w tym z absorpcji:

• środków funduszy strukturalnych, między innymi z Europejskiego Funduszu Społecznego;

Wskazane w Programie Aktywności Lokalnej działania, które będą realizowane w kontekście wykorzystania funduszy z Unii Europejskiej w latach 2007 - 2013 w ramach projektów systemowych Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki na lata 2007 - 2013 przewidzianych dla powiatowych centrów pomocy społecznej Ośrodków Pomocy Społecznej, w obszarze Priorytetu VII Promocja integracji społecznej Rozwój i upowszechnienie aktywnej integracji, działania

7.1 i poddziałania: 7.1.1: Rozwój i upowszechnienie aktywnej integracji przez ośrodki pomocy społecznej stanowią podstawę do konstruowania montażu finansowego oraz  przygotowania aplikacji o wsparcie finansowe wskazanych projektów ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego (EFS) w ramach projektów systemowych Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki 2007-2013 przewidzianych dla powiatowych centrów pomocy rodzinie .

•  w ramach programów wspólnotowych;
• dotacji;
• budżetu państwa;
• innych źródeł prywatnych;
• innych środków zewnętrznych.

X. SPOSOBY MONITOROWANIA, EWALUACJI I OCENY

Monitorowanie projektów realizowanych w ramach Programu Aktywności Lokalnej odbywać się będzie systematycznie w trakcie trwania projektu na potrzeby zarządzania projektem oraz podejmowania decyzji - na bazie stworzonej w harmonogramie listy wskaźników monitorowania. Celem bieżącego monitoringu będzie:

• pomiar osiąganego postępu w projekcie i porównywanie go z założonym planem;
• wskazanie na ewentualną potrzebę podjęcia działań korygujących;
• pomiar osiąganego postępu w projekcie i porównanie go z założonym planem.

Zarówno ocena jak i ewaluacja poszczególnych projektów w ramach Programu Aktywności Lokalnej, w odpowiedzi na pytanie czy projekt osiągnął zakładane cele, następuje każdorazowo po zakończeniu realizacji projektu w odniesieniu do zakładanych w harmonogramie rezultatów, najpóźniej na koniec roku kalendarzowego. Dokonuje jej instytucja realizującą projekt.

Coroczne sprawozdanie z działań w ramach niniejszego Programu będzie przekazywane Zarządowi Powiatu w Elblągu oraz Radzie Powiatu w Elblągu.

Na koniec okresu programowania zostanie dokonane podsumowanie i ocena efektywności Programu Aktywności Lokalnej w postaci raportu końcowego opracowanego przez zespół realizatorów programu.

Aktualności